Web sitesi projesinde ilk verilmesi gereken karar tasarımın nasıl görüneceği değil, sitenin ne işe yarayacağıdır. “Kurumsal bir sitemiz olsun” tek başına yeterli bir hedef değildir. Ziyaretçinin hangi bilgiye ulaşması, hangi işlemi yapması veya sizinle hangi kanaldan iletişime geçmesi gerektiği baştan belirlenmediğinde tasarım, içerik ve yazılım kararları da havada kalır.

Bir üretici için teknik ürünlerin anlaşılır biçimde sunulması öncelikli olabilir. Hizmet şirketinde teklif talebi toplamak daha değerli olabilir. Bayileri bulunan bir işletme için siteye bayi başvurusu, doküman erişimi veya özel kullanıcı alanları eklemek gerekebilir. Aynı “web sitesi” tanımının altında oldukça farklı projeler bulunabilir.

Bu nedenle ajans veya yazılım firmasıyla görüşmeden önce şu soruya mümkün olduğunca açık cevap vermek gerekir: Bu proje tamamlandığında işletme açısından ne değişmiş olmalı?

Projenin kapsamını teklif aşamasından önce netleştirin

Bir web projesinin maliyetini ve süresini belirleyen unsurlardan biri kapsamdır. Kaç sayfa hazırlanacağı bunun yalnızca küçük bir bölümüdür.

Ürün veya hizmet katalogları, çoklu dil desteği, teklif formları, üyelik sistemi, ödeme altyapısı, bayi alanı, ERP veya CRM entegrasyonu, gelişmiş filtreleme, rezervasyon, kullanıcı yetkilendirmeleri ve özel yönetim panelleri projenin teknik yapısını doğrudan değiştirir.

Bu ihtiyaçların proje başladıktan sonra ortaya çıkması mümkündür. Sorun, önemli gereksinimlerin sürekli sonradan eklenmesidir. Başlangıçta beş sayfalık kurumsal site olarak planlanan bir işin süreç içinde teklif yönetimi ve müşteri paneli bulunan bir yazılıma dönüşmesi, ilk takvimi ve bütçeyi doğal olarak geçersiz hale getirir.

İlk görüşmeden önce kesin bir teknik doküman hazırlamanız gerekmez. Ne yapmak istediğinizi iş tarafında tarif edebilmeniz yeterlidir. Teknik çözümün nasıl kurulacağı zaten projeyi geliştirecek ekibin sorumluluğundadır.

Piasoft'un web tasarım sürecinde de proje ihtiyaç analiziyle başlar; ardından planlama, tasarım, geliştirme ve yayın aşamalarına geçilir. Böyle bir sıralamanın amacı tasarımdan önce neyin yapılacağını belirlemektir.

Hedef kitlenizi “herkes” olarak tanımlamayın

Web sitesinin kim tarafından kullanılacağı, sayfa yapısından kullanılan dile kadar pek çok kararı etkiler.

Kurumsal satın alma yöneticisine hitap eden bir endüstri şirketi ile doğrudan tüketiciye ürün satan bir marka aynı iletişim yapısını kullanamaz. Birinde teknik dokümanlar, sertifikalar ve üretim kabiliyeti öne çıkarken diğerinde ürün karşılaştırması, fiyat, teslimat ve satın alma adımları daha belirleyici olabilir.

Hedef kitleyi tanımlarken uzun pazarlama personelarına ihtiyaç yoktur. Birkaç somut bilgi çoğu zaman yeterlidir:

Sitenin temel ziyaretçileri kim?
Bu kişiler siteye neden geliyor?
En çok hangi bilgiyi arıyorlar?
Karar vermeden önce hangi soruların cevabını görmek istiyorlar?
Sitedeki ideal hareketleri nedir: aramak, form doldurmak, teklif istemek, satın almak, kayıt olmak?

Bu cevaplar yalnızca tasarım ekibinin işini kolaylaştırmaz. Gereksiz sayfaların ve fonksiyonların projeye eklenmesini de önler.

Ana sayfa, hakkımızda, hizmetler ve iletişim sayfalarını yazmak kolaydır. Asıl iş, işletmenizin müşteriye anlatılması gereken yapısını çıkarmaktır.

Örneğin bir firma beş farklı sektöre hizmet veriyorsa bunların tek bir hizmet sayfasında mı anlatılacağı, ayrı sektör sayfalarının mı hazırlanacağı veya ürünlerle sektörler arasında nasıl bir ilişki kurulacağı önceden düşünülmelidir.

Bu çalışma sırasında sitenin kabaca bir içerik ağacı ortaya çıkar:

Ana sayfa
Kurumsal
Hizmetler
Ürünler
Sektörler
Projeler veya referanslar
Blog
İletişim

Her işletmenin menüsü böyle olmak zorunda değildir. Zaten mesele hazır bir menüyü kopyalamak değil, ziyaretçinin aradığı bilgiye en kısa yoldan ulaşabileceği yapıyı kurmaktır.

Sayfa yapısını erkenden konuşmak başka bir sorunu da görünür hale getirir: içerik eksikliği.

İçeriği proje başladıktan sonra düşünmek takvimi uzatır

Web projelerinde gecikmenin nedeni her zaman yazılım değildir. Tasarım hazır olduğu halde ürün açıklamaları gelmediği, ekip fotoğrafları çekilmediği veya hizmet metinleri onaylanmadığı için haftalarca bekleyen projeler vardır.

Proje başlamadan önce mevcut materyallerin envanterini çıkarmak bu nedenle işe yarar.

Kurumsal logo dosyaları, marka renkleri, kullanılan yazı karakterleri, ürün ve hizmet açıklamaları, yüksek çözünürlüklü görseller, şirket fotoğrafları, referanslar, belgeler, sertifikalar, kataloglar, iletişim bilgileri ve yasal metinler mümkün olduğunca baştan hazırlanmalıdır.

Her şeyin tamamen bitmiş olması şart değildir. Ancak hangi içeriğin hazır olduğu, hangisinin hazırlanacağı ve bunu kimin yapacağı belli olmalıdır.

İçerikleri ajans hazırlayacaksa kapsamda bunun açıkça yazması gerekir. İşletme hazırlayacaksa teslim tarihleri proje planına dahil edilmelidir. “Metinleri sonra yollarız” küçük görünen ama takvimi kolayca dağıtan cümlelerden biridir.

Beğendiğiniz siteleri gösterin, ama neden beğendiğinizi de anlatın

Referans web siteleri tasarım ekibi için yararlıdır. Tek başına birkaç bağlantı göndermek ise yoruma çok açıktır.

Bir siteyi menüsü sade olduğu için beğenebilirsiniz. Tasarımcı aynı örneğin renklerinden etkilendiğinizi düşünebilir. Siz ürün sunumunu göstermek isterken ekip animasyonları referans alabilir.

Bu nedenle örnek verirken kısa bir gerekçe eklemek daha sağlıklıdır:

“Ürün detay sayfalarının yapısını beğeniyoruz.”

“Mobil menü kullanımını başarılı buluyoruz.”

“Bu sitenin görsel tarzını değil, içerik düzenini örnek veriyoruz.”

“Biz daha sade bir tasarım istiyoruz ancak filtreleme yapısı buna benzeyebilir.”

Birkaç açıklama, tasarım aşamasındaki gereksiz deneme sayısını ciddi biçimde azaltabilir.

Rakipleri yalnızca görsel olarak incelemeyin

Rakip web sitelerini incelemek, onlara benzeyen bir site yaptırmak anlamına gelmemeli.

Rakiplerin hangi ürün veya hizmetleri öne çıkardığına, menülerini nasıl kurduğuna, hangi sorulara cevap verdiğine, nasıl iletişim topladığına ve müşterinin karar sürecini nasıl yönettiğine bakmak daha değerlidir.

Aynı inceleme eksikleri bulmak için de yapılabilir.

Sektördeki sitelerde teknik dokümanlara ulaşmak zorsa bunu daha iyi yapabilirsiniz. Teklif almak için uzun formlar kullanılıyorsa daha kısa bir süreç oluşturabilirsiniz. Mobil kullanım zayıfsa burası doğrudan farklılaşma alanına dönüşebilir.

Alan adı, hosting ve erişimlerin kime ait olduğunu bilin

Yeni proje sıfırdan başlamıyorsa mevcut dijital varlıkların kontrolü önem kazanır.

Alan adının hangi firma üzerinden kayıtlı olduğu, hosting hesabının nerede bulunduğu, DNS yönetimine kimin eriştiği, kurumsal e-posta altyapısının nasıl çalıştığı ve mevcut siteye yönetici erişiminin bulunup bulunmadığı proje başlamadan kontrol edilmelidir.

Google Analytics, Search Console, reklam hesapları, üçüncü taraf servisler ve kullanılan API hesapları da aynı listeye eklenebilir.

Bu bilgiler özellikle site yenileme projelerinde önemlidir. Yeni site yayına alınırken alan adı yönlendirmesi yapılması, eski URL'lerin korunması veya yönlendirilmesi, ölçüm kodlarının taşınması ve bazı servislerin yeniden yapılandırılması gerekebilir.

Piasoft web projelerinde alan adı, hosting ve SSL gibi teknik konuları proje ihtiyacına göre yönetebildiğini kurumsal web tasarım ve yazılım hizmetleri kapsamında belirtiyor. Mevcut hesaplarınız varsa yine de bunların sahipliğini ve erişim bilgilerini şirket içinde kayıt altında tutmanız sağlıklı olur.

SEO'yu site bittikten sonra eklenecek bir özellik gibi görmeyin

SEO yalnızca sayfalara birkaç anahtar kelime eklemek değildir. URL yapıları, sayfa hiyerarşisi, mobil kullanım, performans, yönlendirmeler ve içerik mimarisi geliştirme aşamasındaki kararlarla ilişkilidir.

Özellikle mevcut bir site yenileniyorsa hangi sayfaların trafik aldığı bilinmeden URL yapısını tamamen değiştirmek risklidir. Eski sayfaların kaldırılması veya adreslerinin değiştirilmesi gerekiyorsa yönlendirme planı hazırlanmalıdır.

Yeni projelerde de hangi ürün, hizmet veya çözüm gruplarının ayrı sayfalara ihtiyaç duyduğu baştan düşünülmelidir. Site bittikten sonra SEO çalışmasına başlanabilir, fakat kötü kurulmuş bir içerik mimarisini sonradan düzeltmek gereksiz iş çıkarır.

Piasoft, geliştirdiği web sitelerinde teknik SEO, mobil uyumluluk ve performans kriterlerini proje altyapısının parçası olarak ele aldığını web tasarım hizmeti sayfasında açıklıyor.

Projede karar verecek kişiyi belirleyin

Ajans tarafında proje yöneticisinin kim olduğu kadar işletme tarafında karar verecek kişinin kim olduğu da önemlidir.

Pazarlama ekibi başka, satış ekibi başka, yönetim başka beklentilerle geri bildirim verdiğinde tasarım süreci hızla kişisel tercihler arasında gidip gelmeye başlayabilir.

Bu durum özellikle revizyon aşamalarında görülür. Bir kişi başlığı büyütmek ister, diğeri küçültür. Bir yönetici yeni bölüm ekletir, ertesi gün başka biri kaldırılmasını ister. Tasarım ekibi çalışır, ama proje ilerlemez. İnsanlığın toplantı icadından beri pek çözemediği klasik koordinasyon problemi dijital projelerde de gayet canlıdır.

Şirket içinde geri bildirimleri toplayacak ve son kararı iletecek bir proje sorumlusu belirlemek süreci sadeleştirir. Büyük ekiplerde ilgili kişilerin görüşleri yine alınabilir; ajansa birbirinden bağımsız talep göndermek yerine bunlar içeride birleştirilir.

Revizyonun ne anlama geldiğini baştan konuşun

Renk değiştirmek ile projeye yeni bir üyelik sistemi eklemek aynı tür değişiklik değildir.

Teklif veya sözleşmede kaç tasarım alternatifi hazırlanacağı, revizyonların nasıl yürütüleceği, kapsam dışı taleplerin nasıl fiyatlandırılacağı ve proje sırasında yeni ihtiyaç çıkarsa hangi yöntemin izleneceği açıkça yazılmalıdır.

Bu ayrım iki tarafı da korur.

İşletme, satın aldığı hizmetin sınırlarını bilir. Projeyi geliştiren ekip de başlangıçta konuşulmayan işleri görünmez biçimde ana kapsamın içine almak zorunda kalmaz.

Özel yazılım projelerinde bu konu daha da kritiktir. Basit görünen bir özellik; yeni veri tabloları, kullanıcı yetkileri, raporlar, bildirimler ve başka sistemlerle entegrasyon gerektirebilir. Ekranda küçük görünen bir değişikliğin geliştirme tarafında küçük olması gibi sevimli bir zorunluluk yoktur.

Entegrasyonları mümkün olduğunca erken bildirin

Web sitesi başka sistemlerle konuşacaksa bunu tasarım tamamlandıktan sonra söylememek gerekir.

ERP, CRM, muhasebe yazılımı, ödeme kuruluşu, kargo firması, SMS servisi, e-posta pazarlama platformu, rezervasyon sistemi veya şirket içi başka bir yazılımla bağlantı kurulacaksa ilgili sistemlerin teknik imkânları önceden incelenmelidir.

Her yazılım dışarıya aynı düzeyde erişim sunmaz. API bulunabilir, sınırlı olabilir veya hiç bulunmayabilir. Veri formatları ve yetkilendirme yöntemleri değişir.

Piasoft da kurumsal çözümlerinde web yazılımlarını CRM, ERP, stok, rezervasyon ve bayi sistemleri gibi işletme süreçleriyle ilişkilendiren özel yapılar geliştirdiğini belirtiyor. Böyle projelerde entegrasyon gereksiniminin analiz aşamasında ele alınması, kapsamın gerçekçi kurulmasını sağlar.

Yönetim panelinden neyi değiştirmek istediğinizi belirleyin

“Siteyi kendimiz yönetmek istiyoruz” sık kullanılan ama oldukça geniş bir taleptir.

Neyi yönetmek istediğinizi netleştirmek daha faydalıdır.

Blog yazıları mı? Ürünler mi? Fiyatlar mı? Referanslar mı? Ana sayfadaki bannerlar mı? Form kayıtları mı? Kullanıcı hesapları mı?

Her alanın tamamen düzenlenebilir olması her zaman avantaj değildir. Fazla esnek paneller yanlışlıkla tasarımın bozulmasına veya içerik yapısının kontrolsüz hale gelmesine yol açabilir. Sık güncellenecek alanların yönetilebilir, sabit kalması gereken yapıların kontrollü olması çoğu proje için daha mantıklıdır.

Mobil deneyimi masaüstünün küçültülmüş hali olarak düşünmeyin

Web sitesi hazırlanırken onayların yalnızca büyük monitörden verilmesi kolay bir hatadır.

Mobil ekranda menü davranışı, butonların erişilebilirliği, form kullanımı, içerik sırası ve görsellerin kapladığı alan farklılaşır. Masaüstünde etkileyici görünen büyük bir görsel mobilde kullanıcının aradığı bilgiye ulaşmasını geciktirebilir.

Bu nedenle tasarım onaylarında mobil ekranları ayrıca inceleyin. Özellikle telefon numarası, yol tarifi, WhatsApp, teklif formu veya satın alma gibi önemli aksiyonların telefonda rahat kullanılabildiğini kontrol edin.

Yayına alma günü projenin son günü değildir

Site yayına çıktıktan sonra alan adı, SSL, sunucu, yazılım bileşenleri, güvenlik, yedekleme, performans ve içerik güncellemeleri devam eder.

Proje başlamadan önce yayın sonrası sorumlulukların nasıl paylaşılacağını sorun.

Teknik bir hata çıktığında kim müdahale edecek? Güncellemeleri kim yapacak? Yedekler nerede tutulacak? Yeni geliştirme talepleri hangi yöntemle iletilecek? Destek hizmeti proje bedeline dahil mi, ayrı mı?

Piasoft'un bakım ve destek hizmeti, web sitesi ve web yazılımlarında yayın sonrası teknik kontrolleri, güvenlik güncellemelerini, performans iyileştirmelerini, hata düzeltmelerini ve teknik desteği ayrı bir süreç olarak ele alıyor. Benzer biçimde hangi firmayla çalışılırsa çalışılsın, yayın sonrası modelin teklif aşamasında netleşmesi ileride çıkabilecek anlaşmazlıkları azaltır.

İyi bir proje başlangıcı için elinizde ne olmalı?

İlk toplantıya yüz sayfalık şartnameyle girmeniz gerekmiyor. Çoğu kurumsal web projesi için aşağıdaki bilgilerin hazırlanmış olması sağlıklı bir başlangıç sağlar:

Projenin temel amacı
Hedef kullanıcı grupları
Sunulacak ürün ve hizmetlerin listesi
İstenen temel sayfalar
Gerekli özel fonksiyonlar
Entegrasyon ihtiyaçları
Mevcut logo ve kurumsal kimlik dosyaları
Hazır olan metin, fotoğraf, katalog ve dokümanlar
Beğenilen web sitesi örnekleri ve beğenilme nedenleri
Başlıca rakipler
Alan adı ve mevcut sistemlere ait erişimler
Proje içindeki karar verici kişi
Beklenen yayın dönemi
Yayın sonrası bakım ve destek beklentisi

Bazı maddeler ilk toplantıda değişebilir. Zaten iyi bir analiz sürecinin görevi müşteriden hazır teknik çözüm istemek değil, işletmenin ihtiyacını doğru sorularla ortaya çıkarmaktır.

Web sitesi yaptırırken müşterinin görevi yazılım mimarisini veya tasarım yöntemini belirlemek değildir. İş hedefini, operasyonel ihtiyacı, mevcut kaynakları ve beklentileri açık biçimde paylaşmaktır. Projeyi geliştiren tarafın görevi ise bunları uygulanabilir bir kapsama, teknik çözüme ve gerçekçi bir yol haritasına dönüştürmektir.

Piasoft projeleri de ihtiyaç analizi, planlama, uygulama, test, yayın ve devam eden destek adımları üzerinden yürütüyor. Projeniz henüz fikir aşamasındaysa Piasoft ile ilk görüşmenin amacı ekranda ne görüneceğini seçmekten önce neye ihtiyaç duyduğunuzu netleştirmek olabilir.

Web Sitesi Yaptırmadan Önce Bilmeniz Gerekenler