Başka Bir Ajansın Yaptığı Web Sitesini Devralırken Nelere Bakıyoruz?

Başka bir ajansın veya yazılım ekibinin geliştirdiği web sitesini devralmak, yönetici şifresini teslim alıp birkaç güncelleme yapmakla bitmez. Önce sitenin hangi altyapıyla çalıştığını, nerelerde dış servislere bağlı olduğunu, güncellemelerin ne durumda bulunduğunu ve bir sorun çıktığında geri dönebileceğimiz sağlıklı bir yedeğin olup olmadığını anlamamız gerekir.

Piasoft’ta mevcut bir web sitesini bakım ve destek kapsamına almadan önce ilk yaptığımız iş budur: Sistemi olduğu haliyle inceler, teknik tabloyu çıkarır ve müdahale etmeden önce riskli alanları belirleriz.

Önce sitenin gerçekten bize devredilebilir olup olmadığına bakıyoruz

Bir web sitesinin yönetim paneline erişebilmek, o sitenin kontrolünü bütünüyle devraldığımız anlamına gelmez.

Alan adı başka bir hesaba kayıtlı olabilir. Hosting erişimleri eksik olabilir. DNS kayıtları eski ajansın hesabında tutulabilir. Kurumsal e-posta sistemi farklı bir servis üzerinden çalışabilir. SSL sertifikası, CDN, form servisleri, SMTP hesapları, lisanslı eklentiler veya üçüncü taraf entegrasyonlar başka kişilerin hesaplarına bağlı olabilir.

Bu nedenle devralma aşamasında mümkün olduğunca şu erişimleri ve bağımlılıkları netleştiririz:

• Alan adı ve DNS yönetimi

• Hosting veya sunucu erişimi

• FTP/SFTP ya da dosya yönetimi erişimi

• Veritabanı erişimi

• Web sitesi yönetim paneli

• SSL ve CDN servisleri

• E-posta gönderim altyapısı

• Lisanslı tema, eklenti veya modüller

• Google Analytics, Search Console ve benzeri ölçüm araçları

• CRM, ERP, ödeme, rezervasyon veya diğer harici sistem bağlantıları

Eksik erişim varsa bunu en başta tespit etmek gerekir. Site çalışırken sorun görünmeyebilir; ancak alan adı yenilemesi, sunucu taşıması veya kritik bir arıza sırasında eksik bir hesap erişimi bütün süreci kilitleyebilir.

Kodun ve altyapının mevcut durumunu inceliyoruz

Web sitesinin dışarıdan düzgün görünmesi teknik olarak sağlıklı olduğu anlamına gelmez. Yıllardır güncellenmeyen bir sistem de ekranda gayet normal çalışabilir. İnsanlık web sitelerine de “çalışıyorsa dokunma” yaklaşımını başarıyla uyarladığı için sorunlar genellikle dokunmak zorunda kalındığında ortaya çıkar.

Kullandığımız teknolojiye göre inceleme kapsamı değişir. Hazır bir içerik yönetim sistemi kullanılıyorsa çekirdek yapı, tema ve eklentilerin durumu kontrol edilir. Özel geliştirilmiş bir projede ise kullanılan yazılım dili, framework, paketler, sunucu gereksinimleri ve kod yapısı incelenir.

Burada özellikle eski sürümler, artık desteklenmeyen bileşenler, gereksiz eklentiler, doğrudan çekirdek dosyalara yapılmış değişiklikler ve güncelleme sırasında sorun çıkarabilecek özelleştirmeler bizim için uyarı işaretidir.

Her eski sürüm doğrudan güvenlik açığı demek değildir. Ancak destek süresi bitmiş veya uzun süredir güncellenmemiş bileşenler varsa bunların riskini ayrıca değerlendiririz.

Güncelleme yapmak kadar güncellemenin neyi bozabileceğini de araştırıyoruz

Mevcut bir siteyi devralırken karşılaştığımız en riskli durumlardan biri, uzun süre güncelleme yapılmamış sistemlerde bütün bileşenleri tek seferde güncellemeye çalışmaktır.

Örneğin eski bir eklentinin yeni PHP sürümüyle çalışmaması, temanın güncel sürümle uyumsuz olması veya yıllar önce kod içine eklenmiş özel bir fonksiyonun güncelleme sonrasında devre dışı kalması mümkündür.

Bu nedenle güncelleme sürecini mevcut yapıya göre planlarız. Gerektiğinde önce yedek alır, mümkünse test ortamında kontrol yapar ve değişiklikleri aşamalı uygularız.

Amaç sadece ekranda “güncel” yazmasını sağlamak değildir. Site güncellemeden sonra da form göndermeli, sipariş oluşturmalı, e-posta iletmeli, entegrasyonlarını çalıştırmalı ve ziyaretçiye hata göstermemelidir.

Yedek var mı diye değil, geri yüklenebilir mi diye bakıyoruz

Bir sunucuda “backup” isimli klasör bulunması insanı kısa süreliğine huzurlu hissettirebilir. Ne yazık ki veri kaybı durumunda huzur değil çalışan bir yedek gerekir.

Devralma sırasında mevcut yedekleme yapısını kontrol ederiz. Yedeklerin hangi sıklıkta alındığı, nelerin yedeklendiği ve ne kadar süre saklandığı önemlidir.

Web sitesinin yapısına göre yalnızca dosyaların değil, veritabanının da yedeklenmesi gerekir. E-ticaret, rezervasyon, üyelik veya sürekli veri üreten özel yazılımlarda yedekleme sıklığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Kritik nokta geri dönüş senaryosudur. Kullanılamayan, eksik veya aylar önce alınmış bir yedek yalnızca diskte yer kaplar.

Piasoft’un Bakım & Destek hizmetinde düzenli yedekleme, güvenlik kontrolleri, güncellemeler ve teknik takip bakım sürecinin parçaları arasında yer alır.

Güvenlik kontrolünü yalnızca SSL sertifikasına indirgemiyoruz

Adres çubuğunda kilit simgesi görünmesi sitenin tamamen güvenli olduğu anlamına gelmez. SSL, tarayıcı ile sunucu arasındaki iletişimi koruyan katmanlardan biridir.

Devralma incelemesinde yönetici hesapları, kullanıcı yetkileri, güncelliğini kaybetmiş bileşenler, şüpheli dosyalar, gereksiz açık servisler ve sistemin izin verdiği ölçüde hata kayıtları gibi alanlara bakarız.

Daha önce siteye erişimi olan eski çalışanların veya ajans kullanıcılarının hesaplarının hâlâ aktif olması da sık karşılaşılan bir durumdur. Kullanılmayan hesapların ve gereksiz yetkilerin temizlenmesi, oldukça basit fakat ihmal edildiğinde sorun çıkarabilecek bir adımdır.

Güvenlik tek seferlik bir işlem değildir. Yazılım değişir, yeni açıklar ortaya çıkar, kullanılan servisler güncellenir. Bu nedenle güvenlik kontrolünü yayın sonrası bakım ve teknik desteğin devam eden bir parçası olarak ele alıyoruz.

Sitenin kritik fonksiyonlarını tek tek deniyoruz

Ana sayfanın açılması sitenin çalıştığını göstermez.

İletişim formu ekranda başarı mesajı verebilir fakat e-posta hiçbir yere ulaşmıyor olabilir. Teklif formu kayıt oluşturuyor gibi görünebilir ancak CRM entegrasyonu durmuş olabilir. Bir ödeme modülü yalnızca belirli tarayıcılarda hata verebilir.

Bu nedenle sitenin iş için kritik fonksiyonlarını belirleyip kontrol ederiz.

İletişim ve teklif formları, kullanıcı girişleri, üyelik işlemleri, arama alanları, ödeme adımları, rezervasyon sistemleri, dosya yüklemeleri, otomatik e-postalar ve üçüncü taraf bağlantılar sitenin yapısına göre bu kontrole girer.

İşletme açısından değeri olan fonksiyon neyse teknik bakımda öncelik de odur.

Performans sorunlarının kaynağını ayırıyoruz

Yavaş çalışan bir web sitesinin sebebi her zaman sunucu değildir. Büyük görseller, gereksiz JavaScript dosyaları, kötü yazılmış veritabanı sorguları, yoğun eklenti kullanımı, hatalı önbellekleme ayarları veya dış servislerden gelen gecikmeler aynı sonucu yaratabilir.

Devralma aşamasında performansı yalnızca bir hız puanına bakarak değerlendirmeyiz. Sorunun tarayıcı tarafında mı, uygulamada mı, veritabanında mı yoksa sunucu kaynaklarında mı oluştuğunu anlamaya çalışırız.

Bazı problemler küçük optimizasyonlarla çözülebilir. Bazılarında ise mevcut altyapının değiştirilmesi gerekir. Bu ayrımı yapmadan “siteyi hızlandırma” adı altında rastgele eklenti kurmak genellikle sorunu başka bir yere taşır.

SEO açısından teknik kırılma riski varsa bunu da hesaba katıyoruz

Bakım hizmeti doğrudan bir SEO çalışması değildir. Yine de web sitesinde yapılan teknik değişiklikler arama motorlarındaki görünürlüğü etkileyebilir.

URL yapılarının değişmesi, yanlış yönlendirmeler, robots.txt veya sitemap sorunları, yanlışlıkla eklenen noindex etiketleri, kırık sayfalar ve taşıma sırasında kaybolan içerikler teknik müdahale sırasında dikkat edilmesi gereken alanlardır.

Özellikle site başka bir sunucuya veya farklı bir altyapıya taşınacaksa mevcut URL yapısını ve indekslenebilir sayfaları kontrol etmek gerekir.

Web sitesi baştan yenilenecekse mevcut içeriğin korunması ve yeni yapıya doğru şekilde aktarılması da ayrı bir çalışma haline gelir. Piasoft’un web tasarım hizmetinde mevcut içeriklerin yeni altyapıya entegre edilmesi bu kapsamda ele alınabiliyor.

Her siteyi bakım kapsamına aynı şartlarla almıyoruz

Başka bir ekip tarafından geliştirilmiş bir web sitesini devralmak mümkündür. Piasoft’un mevcut hizmet kapsamı da analiz sonrasında başka firmalar tarafından geliştirilmiş sitelere bakım ve destek verilmesine imkân tanıyor.

Ancak önce teknik durumun görülmesi gerekir.

Düzenli geliştirilmiş, erişimleri eksiksiz ve güncel bir kurumsal site ile yıllardır güncellenmemiş, dokümantasyonu bulunmayan ve çok sayıda özel entegrasyona bağlı bir yazılımın bakım ihtiyacı aynı değildir.

Bu nedenle hizmet kapsamını belirlerken genellikle şu soruların cevabına bakarız:

Sistem ne kadar güncel? Kritik güvenlik veya uyumluluk riski var mı? Kod üzerinde çalışmak için gerekli erişimler mevcut mu? Düzenli yedek alınabiliyor mu? Harici servis bağımlılıkları neler? Hangi fonksiyonlar işletme açısından kritik? Mevcut teknik borç rutin bakım içinde yönetilebilir mi, yoksa önce ayrı bir iyileştirme çalışması mı gerekiyor?

Bazı siteler doğrudan bakım kapsamına alınabilir. Bazılarında önce belirli sorunların giderilmesi gerekir. Çok eski veya sürdürülebilir olmayan yapılarda ise mevcut sistemi sürekli yamamak yerine yenilemek daha sağlıklı olabilir.

Devralma tamamlandığında asıl iş yeni başlıyor

Sağlıklı bir devir sürecinden sonra sitenin teknik yapısı, erişimleri, bağımlılıkları ve mevcut riskleri daha net hale gelir. Buradan sonra bakımın kapsamı sitenin gerçek ihtiyacına göre planlanabilir.

Piasoft’un bakım yaklaşımında taleplerin kayıt altına alınması, güncellemelerin takip edilmesi, güvenlik ve performans kontrollerinin yapılması, yedeklerin korunması ve teknik sorunlara müdahale edilmesi sürekli destek sürecinin parçalarıdır. Mevcut bir web sitesi başka bir ajans tarafından geliştirilmiş olsa da önce teknik analiz yapılarak devralınabilir ve sürdürülebilir bir bakım düzenine geçirilebilir.

Çünkü web sitesinin yayında olması başka, güvenli ve çalışır durumda kalacağından emin olmak başka meseledir.