E-Ticaret Türleri Nelerdir?

E-ticaret türleri, alışverişin kimler arasında gerçekleştiğine ve hangi kanal üzerinden yapıldığına göre ayrılır. Bir markanın kendi internet sitesinden son kullanıcıya ürün satması ile iki şirket arasında yapılan toplu ürün satışı aynı e-ticaret modeli değildir. Benzer şekilde, ikinci el ürününü başka bir kişiye satan tüketici de farklı bir modelin parçasıdır.

En sık karşılaşılan e-ticaret türleri B2C, B2B, C2C ve C2B’dir. Devlet ile vatandaş veya işletmeler arasındaki dijital işlemler için G2C ve G2B kavramları da kullanılır. Mobil ticaret ve sosyal ticaret ise taraflardan çok satışın gerçekleştiği kanalı tanımlar.

B2C E-Ticaret Nedir?

B2C, “Business to Consumer”, yani işletmeden tüketiciye satış modelidir. Bir işletmenin ürün veya hizmetini doğrudan son kullanıcıya internet üzerinden satması B2C kapsamında değerlendirilir.

Bir giyim markasının kendi e-ticaret sitesinden müşterilerine ürün satması bunun en temel örneklerinden biridir. Elektronik, kozmetik, mobilya, gıda veya dijital abonelik satışı yapan işletmeler de B2C modeliyle çalışabilir.

B2C satışlarda ürün fiyatı, ödeme seçenekleri, teslimat süresi, iade koşulları ve alışveriş deneyimi doğrudan tüketicinin kararını etkiler. Türkiye’de e-ticaret denildiğinde çoğu kişinin aklına ilk olarak bu model gelir.

B2B E-Ticaret Nedir?

B2B, “Business to Business”, yani işletmeden işletmeye e-ticarettir. Satıcı da alıcı da ticari işletmedir.

Örneğin bir restoranın ambalaj malzemelerini internet üzerinden bir toptancıdan satın alması B2B işlemdir. Bir üreticinin bayilerine çevrim içi sipariş sistemi üzerinden ürün satması da aynı modele girer.

B2B sistemlerde tüketiciye yönelik mağazalardan farklı ihtiyaçlar ortaya çıkabilir. Bayiye özel fiyatlar, toplu sipariş, iskonto oranları, vadeli ödeme, teklif süreçleri veya cari hesap takibi bunlardan bazılarıdır.

B2B ile B2C arasındaki temel fark ürünün kendisinden çok alıcının kim olduğudur. Aynı ürün bir tüketiciye satıldığında B2C, ticari amaçla başka bir işletmeye satıldığında B2B işlem olabilir.

C2C E-Ticaret Nedir?

C2C, “Consumer to Consumer”, yani tüketiciden tüketiciye satış modelidir. Bireyler ürünlerini başka bireylere dijital platformlar üzerinden satar.

İkinci el telefon, mobilya, kıyafet veya koleksiyon ürünü satışları en bilinen C2C örnekleridir. İşlemin gerçekleşmesini sağlayan platform genellikle ilan yayınlama, mesajlaşma, ödeme veya kargo gibi araçlar sunar.

C2C modelinde satıcı geleneksel anlamda bir mağaza veya marka olmak zorunda değildir. Kullanmadığı bir ürünü satışa çıkaran birey de bu modelin içinde yer alabilir.

C2C modeli hakkında daha ayrıntılı bilgi Piasoft’un ilgili içeriğinde ayrıca ele alınmaktadır.

C2B E-Ticaret Nedir?

C2B, “Consumer to Business”, yani tüketiciden işletmeye doğru gerçekleşen ticari modeli ifade eder. Burada klasik satış ilişkisinin yönü tersine döner: Değeri sunan taraf bireydir, satın alan taraf işletmedir.

Serbest çalışan bir tasarımcının bir şirkete logo tasarlaması, bir fotoğrafçının görsellerini şirketlere lisanslaması veya içerik üreticisinin bir marka için ücretli çalışma hazırlaması C2B kapsamında değerlendirilebilir.

Bu model özellikle serbest çalışanların, danışmanların ve bağımsız içerik üreticilerinin internet üzerinden işletmelere hizmet sunduğu alanlarda görülür.

G2C Nedir?

G2C, “Government to Citizen”, yani devletten vatandaşa sunulan dijital hizmetleri tanımlar. Klasik ürün satışından farklı olduğu için her kaynak G2C’yi doğrudan e-ticaret başlığı altında sınıflandırmaz. Yine de dijital işlem modelleri anlatılırken sıkça e-ticaret türleri arasında gösterilir.

Vergi veya harç ödemek, bazı resmi başvuruları internet üzerinden yapmak ve kamu hizmetlerine dijital kanallardan erişmek bu modele örnek verilebilir.

G2C modelinin ayrıntıları Piasoft blogunda ayrıca incelenmektedir.

G2B Nedir?

G2B, “Government to Business”, yani devlet ile işletmeler arasındaki dijital işlemleri ifade eder.

Şirketlerin kamu kurumlarına elektronik ortamda başvuru yapması, belirli resmi işlemleri çevrim içi yürütmesi veya elektronik ihale sistemlerini kullanması G2B kapsamında değerlendirilebilir.

Burada da odak klasik anlamdaki perakende satıştan ziyade işletmeler ile kamu kurumları arasındaki dijital işlem ilişkisidir.

Sosyal Ticaret Nedir?

Sosyal ticaret, ürünlerin sosyal medya ve benzeri sosyal platformlar üzerinden keşfedildiği, tanıtıldığı veya satın alındığı e-ticaret biçimidir.

Bir markanın sosyal medya hesabında ürünlerini sergilemesi ve kullanıcıyı satın alma sürecine yönlendirmesi sosyal ticaretin basit bir örneğidir. Bazı platformlarda alışveriş sürecinin büyük bölümü uygulamadan çıkmadan da tamamlanabilir.

Sosyal ticareti B2C veya C2C ile aynı düzlemde değerlendirmemek gerekir. B2C tarafların kim olduğunu, sosyal ticaret ise satış kanalını anlatır. Bir işletme aynı anda B2C ve sosyal ticaret modeliyle satış yapabilir.

Mobil Ticaret Nedir?

Mobil ticaret veya m-ticaret, akıllı telefon ve tablet gibi mobil cihazlardan gerçekleştirilen e-ticaret işlemlerini kapsar.

Bir kullanıcının telefonundaki tarayıcıdan e-ticaret sitesine girerek sipariş vermesi veya bir alışveriş uygulamasından ürün satın alması mobil ticarettir.

Mobil ticaret de B2B ya da B2C’nin alternatifi değildir. Örneğin bir müşteri telefonundan bir markanın uygulamasını kullanarak ürün satın aldığında işlem aynı anda B2C ve mobil ticaret kapsamında değerlendirilebilir.

E-Ticaret Türleri Arasındaki Fark Nedir?

En pratik ayrım, satışın veya işlemin taraflarına bakmaktır:

• B2C: İşletmeden tüketiciye

• B2B: İşletmeden işletmeye

• C2C: Tüketiciden tüketiciye

• C2B: Tüketiciden işletmeye

• G2C: Devletten vatandaşa

• G2B: Devlet ile işletme arasında

Sosyal ticaret ve mobil ticaret ise işlemin taraflarından ziyade kullanılan satış kanalını ifade eder.

Bir e-ticaret işletmesi tek bir modelle sınırlı olmak zorunda değildir. Örneğin bir üretici kendi sitesinde son kullanıcılara perakende satış yaparken bayilerine ayrı bir B2B sipariş sistemi de sunabilir. Aynı marka ürünlerini sosyal medya üzerinden tanıtabilir ve siparişlerin büyük bölümünü mobil kullanıcılardan alabilir.

E-ticaret modelini doğru tanımlamak özellikle site altyapısı kurulurken işe yarar. Son kullanıcıya satış yapan bir mağazanın ihtiyaçları ile yüzlerce bayiye farklı fiyat ve ödeme koşulları sunan bir B2B sisteminin ihtiyaçları aynı değildir. Ödeme, fiyatlandırma, üyelik yapısı, sipariş yönetimi ve entegrasyonlar seçilen modele göre değişebilir.

Piasoft’un e-ticaret içerikleri arasında ödeme, pazarlama, lojistik ve farklı e-ticaret modelleriyle ilgili daha ayrıntılı rehberler de bulunmaktadır.