BİZİ ARAYIN

Şirket İçi İş Takip Yazılımı Nasıl Tasarlanır?

Şirket içi süreçleri ne zaman dijitalleştirmelisiniz? İşleri nasıl önceliklendireceğinizi ve özel iş takip yazılımına kontrollü geçiş adımlarını öğrenin.

Şirket İçi İş Takip Yazılımı Nasıl Tasarlanır?

Bir işi dijitalleştirmek için ilk bakılması gereken yer, çalışanların en çok zaman harcadığı süreç değil; en çok hata, gecikme, belirsizlik ve takip yükü üreten süreçtir.

Bir şirkette satın alma talepleri Excel’de tutuluyor olabilir. Servis ekibi görevleri WhatsApp grubundan alıyor, üretim sorumlusu günlük işleri kâğıda yazıyor, yöneticiler ise işlerin son durumunu öğrenmek için sürekli telefon açıyor olabilir. Bunların tamamını aynı anda yazılıma taşımaya çalışmak genellikle gereksiz yere büyük bir proje çıkarır.

Daha sağlıklı yöntem, önce işin nerede koptuğunu bulmaktır.

Bir sürecin yazılıma ihtiyacı olduğu nasıl anlaşılır?

Excel kullanmak tek başına sorun değildir. WhatsApp üzerinden iş konuşmak da otomatik olarak yanlış bir yöntem sayılmaz. Küçük bir ekipte düşük hacimli işler bu araçlarla yıllarca sorunsuz yürüyebilir.

Sorun, kullanılan aracın işin ihtiyaçlarını karşılayamamaya başladığı yerde çıkar.

Örneğin bir servis şirketinde müşteriden gelen talepler WhatsApp grubuna yazılıyorsa başlangıçta sistem oldukça pratik görünebilir. İş sayısı arttığında ise bazı sorular sürekli tekrar etmeye başlar:

Talebi kim aldı?
Hangi personele verildi?
Personel müşteriye gitti mi?
İş tamamlandı mı?
Kullanılan malzeme kaydedildi mi?
Müşteri yeniden aradı mı?
Bu ay kaç servis gecikti?

Bu soruların cevabı mesaj geçmişinde, çalışanların hafızasında veya birkaç farklı Excel dosyasında aranıyorsa artık mesele yalnızca düzen değildir. Şirket, operasyonunu sağlıklı biçimde izleyemiyordur.

Benzer bir durum satın alma sürecinde yaşanabilir. Bir departman e-posta ile talep gönderir, yönetici WhatsApp’tan onay verir, satın almacı fiyatları Excel’e yazar, muhasebe faturayı başka bir sisteme işler. Süreç çalışıyor görünür fakat tek bir iş için dört farklı yerde bilgi oluşur.

İş takip yazılımına geçiş için güçlü işaretler genellikle şunlardır:

  • Aynı bilgi birden fazla yere tekrar tekrar giriliyorsa,

  • bir işin kimin üzerinde olduğu kolayca görülemiyorsa,

  • çalışanlar sürekli birbirinden durum bilgisi istiyorsa,

  • geciken işler ancak müşteri veya yönetici hatırlattığında fark ediliyorsa,

  • işlemlerin geçmişine ulaşmak zorlaşıyorsa,

  • rapor hazırlamak için farklı dosyaların elle birleştirilmesi gerekiyorsa,

  • süreç çalışanların kişisel hafızasına bağlıysa,

  • yetkilendirme ve kayıt geçmişi ihtiyacı oluştuysa.

Bu belirtilerin birkaçının aynı süreçte tekrar etmesi, yazılım ihtiyacını ciddi biçimde değerlendirmek için yeterlidir.

Her şeyi dijitalleştirmek yerine en çok sorun çıkaran işi seçin

Şirket içi yazılım projelerinde sık yapılan hatalardan biri, ilk toplantıda bütün şirketi kapsayan dev bir sistem tarif etmektir.

Müşteri yönetimi, teklif, satış, satın alma, stok, üretim, personel, servis, muhasebe, raporlama ve belge yönetimi aynı projeye eklenir. Henüz ilk süreç bile doğrulanmadan onlarca ekran planlanır. Böylece şirketin çözmek istediği günlük problem, kapsamın içinde kaybolur.

Önceliklendirme için çok daha basit bir değerlendirme yapılabilir. Her sürece şu dört soruyu sorun:

Ne kadar sık yaşanıyor?
Ayda bir yapılan bir işlem ile günde yüz kez yapılan işlem aynı öncelikte değildir.

Hata olduğunda maliyeti nedir?
Bir kayıt hatası yalnızca birkaç dakikalık düzeltme mi gerektiriyor, yoksa yanlış sevkiyata veya müşteri kaybına kadar gidiyor mu?

Takibi ne kadar zor?
İşin durumunu görmek için üç kişiye telefon açılması gerekiyorsa burada ciddi bir görünürlük problemi vardır.

Standartlaştırılabilir mi?
Sürecin belirli adımları, sorumluları ve karar noktaları varsa yazılıma aktarılması genellikle daha kolaydır.

Örneğin bir işletmede personel izin talepleri hâlâ kâğıtla yürütülüyor olabilir. Aynı şirkette müşteri siparişleri ise farklı Excel dosyalarında takip ediliyor ve zaman zaman sevkiyatlar atlanıyor olabilir.

Kâğıt izin formu daha eski göründüğü için önce onu dijitalleştirmek cazip gelebilir. Fakat işletmeye doğrudan zarar veren sorun sipariş takibindeyse öncelik orası olmalıdır.

Dijitalleşme sırasını teknolojik görünüm değil, operasyonel sorun belirlemelidir.

Yazılımdan önce süreci çıkarın

Yazılım ekranlarını tasarlamaya başlamadan önce mevcut iş akışını açık biçimde görmek gerekir.

Bir sipariş süreci ele alınacaksa sadece “sipariş takip ekranı istiyoruz” demek yeterli değildir. Siparişin şirkete girişinden kapanmasına kadar ne olduğu ortaya çıkarılmalıdır.

Örneğin:

Müşteri siparişi nasıl iletiyor?
Siparişi ilk kim kaydediyor?
Fiyat veya stok kontrolünü kim yapıyor?
Onay gerekiyor mu?
Sipariş hangi durumda üretime veya depoya aktarılıyor?
Kısmi teslimat yapılabiliyor mu?
İptal edilirse kim bilgilendiriliyor?
Teslim edildiğinin kanıtı nasıl tutuluyor?
Yönetici hangi bilgileri raporda görmek istiyor?

Bu çalışma sırasında şirketin yıllardır uyguladığı fakat kimsenin açıkça tarif etmediği kurallar ortaya çıkar.

“5.000 TL üzerindeki satın almaları müdür onaylıyor.”

“Servis tamamlanmadan kullanılan malzemeler girilmeli.”

“Teklif üç gün içinde cevaplanmazsa satış temsilcisine hatırlatma yapılmalı.”

“Sevkiyat tarihi değiştiğinde müşteri temsilcisine bilgi gitmeli.”

İş takip yazılımının asıl değeri, bu kuralları ekranlara çevirmekten gelir.

Piasoft’un iş süreçlerine özel web yazılım çözümlerinde de yaklaşım ihtiyaç analiziyle başlıyor; kullanıcı rolleri, iş akışları, veri yapıları ve entegrasyon ihtiyaçları proje kapsamında değerlendiriliyor.

İyi bir iş takip ekranı hangi soruları cevaplamalı?

Bir personel sisteme girdiğinde öncelikle ne yapması gerektiğini görebilmelidir.

İş takip yazılımının ana ekranında yüzlerce alan göstermek yerine günlük kararları kolaylaştıran bilgiler öne çıkarılabilir:

İş nedir?
Görev veya talep açık biçimde tanımlanmalıdır.

Kim sorumlu?
Bir işin ekipte olması yeterli değildir. Gerekiyorsa sorumlu kişi belirlenmelidir.

Hangi aşamada?
Yeni, bekliyor, onayda, işlemde, tamamlandı gibi durumlar şirketin gerçek sürecine göre oluşturulmalıdır.

Ne zamana kadar yapılmalı?
Termin veya hedef tarih görünür olmalıdır.

Neden bekliyor?
Bir iş durmuşsa sebebi kayıt altına alınabilmelidir.

Geçmişte ne oldu?
Kim ne zaman durum değiştirdi, açıklama ekledi veya işi başka bir kişiye aktardı görülebilmelidir.

Böyle bir kayıt yapısı sayesinde yönetici de “işler nasıl gidiyor?” diye sormak yerine sistemden geciken işleri, bekleyen onayları veya departmanların yükünü görebilir.

Bildirim, iş takibinin kendisi değildir

Şirket içi sistemlerde kolayca abartılan konulardan biri bildirimdir.

Yeni görev geldi: bildirim.
Görev güncellendi: bildirim.
Yorum eklendi: bildirim.
Tarih değişti: bildirim.
Bir başkası görev aldı: yine bildirim.

Bir süre sonra kullanıcılar mesajların hiçbirine bakmaz.

Bildirim ancak kişinin harekete geçmesini gerektiren bir değişiklik varsa değerlidir. Örneğin yöneticinin onayına düşen satın alma talebi, termin tarihi yaklaşan kritik iş veya belirli süredir işlem görmeyen müşteri talebi bildirim üretebilir.

Sistemin görevi çalışanları sürekli dürtmek değil, hangi işin gerçekten dikkat istediğini ayırabilmektir.

İlk sürüme ne girmeli?

İlk sürümün amacı şirketin gelecekte ihtiyaç duyabileceği her özelliği karşılamak değildir. Seçilen süreci baştan sona kullanılabilir biçimde yönetmektir.

Bir teknik servis takip sistemi düşünelim. İlk sürüm için şu yapı yeterli olabilir:

  • müşteri kaydı,

  • servis talebi oluşturma,

  • personele atama,

  • durum takibi,

  • planlanan servis tarihi,

  • servis notları,

  • kullanılan malzeme kaydı,

  • fotoğraf veya belge ekleme,

  • tamamlanma kaydı,

  • geciken ve açık işler raporu.

İkinci aşamada müşteri bildirimleri, stok entegrasyonu, teklif oluşturma, otomatik bakım hatırlatmaları veya gelişmiş performans raporları eklenebilir.

Bu ayrım kritiktir. Çünkü şirket gerçek sistemi kullanmaya başladığında masa başında düşünülmeyen ihtiyaçlar ortaya çıkar. Bazı özelliklerin ise sanıldığı kadar gerekli olmadığı anlaşılır.

Yazılımın geliştirmeye açık tasarlanması bu yüzden değerlidir. Piasoft da web yazılım projelerini daha sonra yeni modüller ve entegrasyonlarla genişletilebilecek biçimde planladığını belirtiyor.

Mevcut Excel dosyalarını hemen çöpe atmayın

Yeni sistem devreye girerken yıllardır kullanılan dosyaların aynı gün kapatılması gerekmeyebilir.

Özellikle şirket için kritik bir süreç taşınıyorsa kontrollü geçiş daha güvenlidir.

Örneğin sipariş takip sistemi hazırlandıktan sonra belirli bir ekip veya ürün grubu pilot olarak seçilebilir. Kullanıcılar gerçek siparişleri yeni sisteme girer. Eksik durumlar, gereksiz alanlar ve günlük çalışma sırasında çıkan sorunlar görülür.

Pilot dönem başarılı olduğunda kullanım kapsamı genişletilir.

Burada dikkat edilmesi gereken başka bir konu daha vardır: eski ve yeni sistemi aylarca paralel yürütmek.

İlk dönem için karşılaştırma amacıyla gerekli olabilir. Fakat kalıcı hâle gelirse çalışan aynı siparişi yazılıma, Excel’e ve WhatsApp grubuna yazmaya devam eder. Şirket dijitalleşmiş olmaz; eski iş yükünün üzerine yeni bir ekran eklemiş olur.

Geçiş planında hangi tarihten sonra hangi kaydın ana sistem kabul edileceği açık olmalıdır.

Veri aktarırken eski karmaşayı yeni sisteme taşımayın

Yıllardır kullanılan Excel dosyalarında tekrar eden müşteri kayıtları, eksik telefon numaraları, farklı ürün isimleri veya artık kullanılmayan kayıtlar bulunabilir.

Yeni sisteme geçerken bütün geçmiş veriyi olduğu gibi aktarmak ilk bakışta güvenli görünür. Her veri gerçekten gerekli değildir.

Örneğin müşteri listesinde aynı şirket şu biçimlerde kayıtlı olabilir:

ABC Metal
ABC METAL LTD.
ABC Metal Sanayi
A.B.C. Metal

Yazılım geliştirme tamamlanmış olsa bile bu kayıtlar temizlenmezse raporlama ilk günden sorunlu başlar.

Aktarım öncesinde hangi verilerin taşınacağı, hangilerinin arşivleneceği ve kayıtların nasıl eşleştirileceği belirlenmelidir.

Yetki yapısını sonradan düşünmeyin

Şirket içi yazılım geliştirilirken “herkes her şeyi görsün, sonra yetkileri ayarlarız” yaklaşımı ileride ciddi sorun çıkarabilir.

Satış personelinin bütün şirketin maliyet bilgilerini görmesi gerekmeyebilir. Teknik servis çalışanı müşteri adresini görmelidir ama finansal bakiyeyi görmesine gerek olmayabilir. Departman yöneticisi kendi ekibindeki işleri değiştirebilirken başka bölümün kayıtlarına yalnızca bakabilir.

Bu nedenle ihtiyaç analizi sırasında şu ayrım yapılmalıdır:

Kim görebilir?
Kim oluşturabilir?
Kim değiştirebilir?
Kim silebilir?
Kim onaylayabilir?

Bazı işlemlerde silme seçeneği yerine kaydı iptal etmek ve geçmişini korumak daha doğru olabilir. Özellikle operasyonel sistemlerde “kim, neyi, ne zaman değiştirdi?” bilgisinin tutulması sonradan yaşanan anlaşmazlıkları çözmeyi ciddi biçimde kolaylaştırır.

Raporları yazılım bittikten sonra düşünmek geç olabilir

Bir sistemin hangi verileri toplaması gerektiğini anlamanın en iyi yollarından biri, yöneticinin hangi sorulara cevap aradığını sormaktır.

Örneğin:

Bu ay kaç servis talebi açıldı?
Ortalama bekleme süresi ne?
Hangi işler terminini geçti?
En fazla iş hangi müşteriden geliyor?
Hangi aşamada yığılma oluşuyor?
Kaç satın alma talebi onay bekliyor?

Bu raporların üretilebilmesi için gerekli verilerin operasyon sırasında düzenli biçimde kaydedilmesi gerekir.

Bir işin “tamamlandı” tarihi hiç tutulmamışsa sonradan ortalama tamamlanma süresi hesaplanamaz. Bekleme nedeni kaydedilmiyorsa gecikmelerin nerede yoğunlaştığını anlamak zorlaşır.

Rapor ekranı projenin sonunda eklenen süslü grafiklerden ibaret değildir. Veri modeli daha baştan raporlama ihtiyacına göre kurulmalıdır.

Yazılım şirketin gerçek çalışma biçimine uymalı

Hazır görev yönetimi uygulamaları pek çok işletmenin temel ihtiyaçlarını karşılayabilir. Süreç standartsa özel yazılım geliştirmek gereksiz maliyet yaratabilir.

Sorun, işletmenin çalışma biçimi hazır sistemin sınırlarına sürekli çarpmaya başladığında ortaya çıkar.

Bir üretici için iş emri stokla bağlantılı olabilir. Teknik servis şirketinde görev, cihaz seri numarası ve bakım geçmişiyle birlikte takip edilmek zorunda olabilir. Toptancı için sipariş süreci cari hesap, depo ve sevkiyat sistemiyle konuşmalıdır. Başka bir işletmede bayi, merkez ve saha ekibinin aynı iş üzerinde farklı yetkileri bulunabilir.

Böyle durumlarda çalışanları yazılıma uydurmaya çalışmak yerine yazılımı gerçek iş akışına göre tasarlamak daha sağlıklı olabilir.

Özel yazılımın gerekliliği de burada ortaya çıkar. Piasoft, hazır sistemlerle yeterli verim alamayan ve süreçlerine uygun bir yapı kurmak isteyen işletmeler için şirketin çalışma biçimine göre web tabanlı sistemler geliştiriyor; gerektiğinde ERP, CRM ve diğer kurumsal sistemlerle entegrasyon da proje kapsamına alınabiliyor.

İyi tasarlanmış bir şirket içi iş takip yazılımı, mevcut kâğıtların ve Excel dosyalarının dijital kopyası değildir. Kimin hangi işi yapacağını, işin hangi aşamada olduğunu, nerede beklediğini ve yöneticinin neyi takip etmesi gerektiğini açık hâle getiren bir çalışma sistemidir.

Başlangıç noktası da “şirketimize bir yazılım yaptıralım” kararı değil, daha somut bir sorudur:

Bugün işlerin en fazla aksadığı süreç hangisi?

Piasoft, bu süreci ihtiyaç analiziyle inceleyerek ilk aşamada neyin dijitalleştirilmesi gerektiğini belirleyebilir; ardından işletmenin çalışma biçimine uygun iş akışları, kullanıcı yetkileri, raporlar ve gerekli entegrasyonlar için özel bir yazılım yol haritası hazırlayabilir.