BİZİ ARAYIN

Bir Yazılım Projesinin Başarısız Olmasına Neden Olan 10 Hata

Yazılım projesine başlamadan önce hedef, kapsam, içerik, sorumluluk ve iletişim süreçlerinde dikkat edilmesi gereken 10 kritik hatayı inceleyin.

Bir Yazılım Projesinin Başarısız Olmasına Neden Olan 10 Hata

Bir yazılım projesi çoğu zaman kod yazılırken değil, ilk satır kod yazılmadan önce sorunlu hâle gelir. Ne yapılacağı tam belirlenmeden alınan teklifler, sürekli değişen beklentiler, hazırlanmamış içerikler ve karar vericisi belli olmayan süreçler ileride “yazılım problemi” gibi görünür. Oysa sorun çoğu kez projenin nasıl başlatıldığıdır.

Yeni bir web sitesi, müşteri paneli, bayi sistemi, rezervasyon uygulaması, CRM bağlantısı ya da şirkete özel başka bir yazılım yaptıracaksanız proje başlamadan önce bazı kararları netleştirmeniz gerekir.

1. Projenin neden yapıldığını netleştirmemek

“Yeni bir web sitesi istiyoruz” bir proje hedefi değildir.

Neden yeni bir siteye ihtiyaç duyulduğu daha belirleyicidir. Eski site markayı yanlış mı temsil ediyor? Teklif talepleri mi artırılmak isteniyor? Ürünler daha düzenli mi sunulacak? Satış ekibinin kullandığı manuel bir süreç mi yazılıma aktarılacak?

Özel yazılım projelerinde soru daha da önemlidir. “Bir CRM yaptıralım” demek yerine hangi işlemin bugün nasıl yapıldığını, nerede zaman kaybedildiğini ve geliştirilecek sistemin neyi değiştirmesi gerektiğini tarif etmek gerekir.

Hedef belli olmadığında tasarım ve teknik kararlar kişisel tercihlere göre verilmeye başlar. Ana sayfadaki bir alanın gerçekten işe yarayıp yaramadığını tartışmak yerine “biraz daha büyük olsun” seviyesinde revizyonlar yapılır.

Proje başlamadan önce şu cümle tamamlanabilmelidir:

Bu projeyi yapıyoruz çünkü … ve proje tamamlandığında … yapabiliyor olmak istiyoruz.

Bu iki boşluk doldurulamıyorsa geliştirmeye başlamak için erkendir.

2. Kapsamı birkaç cümlelik bir fikirden ibaret bırakmak

“Kurumsal bir site olacak, ürünlerimizi göstereceğiz, bir de yönetim paneli istiyoruz.”

İlk görüşme için yeterli olabilir. Teklif, takvim ve geliştirme süreci için değildir.

Bir web sitesinde hangi sayfaların bulunacağı, çoklu dil kullanılıp kullanılmayacağı, ürünlerin nasıl yönetileceği, formların nereye ulaşacağı, üyelik olup olmayacağı ve mevcut sistemlerle bağlantı gerekip gerekmediği baştan konuşulmalıdır.

Yazılım projelerinde kapsam daha ayrıntılıdır. Örneğin bir bayi sistemi geliştirilecekse sadece “bayiler sipariş girecek” demek yetmez. Hangi kullanıcı neyi görebilecek? Fiyatlar herkeste aynı mı? Sipariş onaya düşecek mi? Stok başka bir sistemden mi gelecek? Sipariş iptal edilebilecek mi? Raporlama nasıl çalışacak?

Bu soruların tamamının ilk gün teknik dokümana dönüşmesi şart değildir. Fakat projenin sınırlarının anlaşılmasını sağlayacak kadar bilgi bulunmalıdır.

Piasoft’un web yazılım yaklaşımında da proje, işletmenin iş akışları, kullanıcı rolleri, veri yapıları ve entegrasyon ihtiyaçları analiz edilerek planlanıyor. Web Yazılım çözümlerini inceleyin

3. Teklifleri yalnızca fiyata göre karşılaştırmak

Aynı proje için alınan iki teklif arasındaki fiyat farkı bazen gerçekten yüksektir. Sorun, tekliflerin aynı işi kapsadığı varsayıldığında başlar.

Bir teklifte özgün arayüz tasarımı bulunurken diğerinde hazır tema kullanılabilir. Bir ekip içerik girişini üstlenirken diğeri boş sistemi teslim edebilir. Test, sunucu kurulumu, teknik SEO, entegrasyon, eğitim, bakım veya yayın sonrası destek kapsam dışında olabilir.

Bu yüzden yalnızca toplam bedele değil, o bedelin karşılığında ne teslim edileceğine bakmak gerekir.

Teklifte en azından şu konuların anlaşılır olması işinizi kolaylaştırır:

  • Projenin kapsamı

  • Teslim edilecek sayfa, ekran veya modüller

  • Tasarımın nasıl hazırlanacağı

  • İçerik ve veri girişinin kimin sorumluluğunda olduğu

  • Entegrasyonlar

  • Revizyon süreci

  • Test ve yayına alma

  • Hosting, alan adı ve benzeri teknik hizmetler

  • Yayın sonrası destek

  • Kapsam dışındaki işlerin nasıl ele alınacağı

Aksi hâlde düşük görünen başlangıç fiyatı proje ilerledikçe yeni kalemlerle büyüyebilir. Bazen tam tersi olur; işletme aslında ihtiyacı olmayan özelliklere para öder.

4. İçeriği proje başladıktan sonra düşünmek

Web sitesi projelerinde en sık görülen darboğazlardan biri içeriktir.

Tasarım tamamlanır, yazılım hazırlanır, ardından “Hakkımızda metnini kim yazacak?”, “Ürün fotoğrafları nerede?”, “Hizmet açıklamalarının güncel hâli hangisi?” soruları ortaya çıkar.

İçerik yalnızca son aşamada kutuların içine yerleştirilecek dolgu değildir. Sayfa yapısını doğrudan etkiler.

Üç hizmeti bulunan şirketle otuz farklı hizmet sunan şirketin sitesi aynı şekilde planlanamaz. Teknik özellikleri yoğun ürünlerle çalışan bir üreticiyle birkaç temel hizmet sunan danışmanlık şirketinin ürün/hizmet sayfaları da aynı olamaz.

Proje başlamadan önce elinizde bulunan malzemeleri çıkarın:

Kurumsal bilgiler, hizmet ve ürün açıklamaları, logo dosyaları, marka renkleri, fotoğraflar, videolar, kataloglar, sertifikalar, referanslar, iletişim bilgileri, ekip bilgileri ve varsa mevcut siteden taşınacak içerikler.

Eksik olanları da belirleyin. Böylece tasarım ekibi olmayan bir içeriği beklemek zorunda kalmaz.

Web sitesi hazırlığına daha temel seviyeden başlayan işletmeler için Piasoft’un Web Sitesi Kurmak İsteyenler İçin Başlangıç Rehberi alan adı, hosting, sayfa yapısı, güvenlik ve SEO gibi başlıkları da ele alıyor.

5. Şirkette proje sorumlusunu belirlememek

Ajans veya yazılım şirketi karşısında beş farklı kişinin ayrı ayrı karar verdiği projeler hızla yorucu hâle gelir.

Genel müdür başka bir tasarım ister, pazarlama ekibi başka bir içerik gönderir, satış müdürü yeni bir özellik talep eder, proje sorumlusu ise hangisinin geçerli olduğunu çözmeye çalışır.

Buradaki mesele ekipten yalnızca bir kişinin fikir söylemesi değildir. Karar mekanizmasının belli olmasıdır.

Şirket içinde bir proje sorumlusu seçilmeli ve mümkünse şu görevler onda toplanmalıdır:

  • İç ekipten bilgi toplamak

  • İçerikleri ve dosyaları iletmek

  • Geri bildirimleri birleştirmek

  • Karar gerektiren konuları ilgili kişilere taşımak

  • Onayları takip etmek

Bazı kararların yönetim, pazarlama, satış veya BT tarafından verilmesi gerekebilir. Yine de proje ekibine birbirinden habersiz dört farklı talep gitmemelidir.

6. Mevcut iş sürecini anlatmadan yazılım istemek

Özel yazılım yaptırırken şirketlerin kendi süreçlerini yeterince tarif edememesi şaşırtıcı derecede yaygındır. İnsanlar yıllardır yaptıkları işi bildikleri için karşı tarafın da aynı ayrıntıları bildiğini varsayar.

Yazılım ekibi ise işletmenizin içinde yaşamıyor. Kim hangi Excel dosyasını dolduruyor, sipariş hangi aşamada onaylanıyor, hangi müşteriye farklı fiyat uygulanıyor veya muhasebe hangi bilgiyi hangi formatta istiyor, bunları kendiliğinden bilemez.

Mevcut süreci olduğu gibi anlatmak gerekir. Verimsiz veya karmaşık olsa bile.

Hatta ekran görüntüleri, kullanılan Excel dosyaları, örnek siparişler, mevcut formlar ve gerçek rapor çıktıları uzun açıklamalardan daha faydalı olabilir.

Buradaki amaç eski sistemi birebir dijital ortama taşımak değildir. Önce gerçekte nasıl çalıştığınızı anlamak, ardından hangi adımların korunacağına ve hangilerinin değişeceğine karar vermektir.

7. İlk sürüme akla gelen her özelliği eklemek

Proje toplantılarının doğal bir hastalığı vardır: Konuşuldukça yeni özellik çıkar.

“Buraya raporlama da ekleyelim.”

“WhatsApp bildirimi olsa?”

“Müşteri kendi panelinden görebilir mi?”

“Mobil uygulamasını da yapmışken…”

Tek tek bakıldığında taleplerin hepsi mantıklı olabilir. Hepsinin ilk sürümde bulunması gerektiği anlamına gelmez.

Her özellik geliştirme süresine ek olarak tasarım, test, yetkilendirme, veri yapısı ve bakım yükü getirir. Bir özellik başka üç ekranı etkileyebilir. Dış sistem entegrasyonu gerekiyorsa iş daha da büyür.

Bu nedenle talepleri “gerekli” ve “olsa güzel olur” diye ayırmak faydalıdır.

Projenin ilk sürümü işletmenin temel ihtiyacını eksiksiz karşılamalıdır. Kullanım başladıktan sonra gerçek ihtiyaçlara göre yeni modüller eklenebilir. Baştan geliştirilebilir bir altyapı kurulmasının değeri de burada ortaya çıkar.

8. Geri bildirimi geç, dağınık veya yoruma açık vermek

“Tasarımı pek sevemedik.”

Bu geri bildirim tasarımcıya neredeyse hiçbir bilgi vermez.

Neyin çalışmadığını tarif etmek gerekir. Sayfa fazla mı yoğun? Kurumsal kimlikle uyuşmuyor mu? Ürünler yeterince görünür değil mi? Kullanıcının teklif formuna ulaşması zor mu? Belirli bir bölüm gereğinden fazla mı öne çıkıyor?

Geri bildirimin zamanlaması da önemlidir. Tasarım aşamasında değiştirilebilecek bir kararın yazılım tamamlandıktan sonra değiştirilmesi daha fazla çalışma gerektirir.

Bir başka sorun parçalı geri bildirimdir. Pazartesi iki değişiklik, salı üç yeni talep, cuma önceki talebin iptali gelir. Proje ekibi hangi versiyonun onaylandığını takip etmeye çalışırken gereksiz iş üretir.

Mümkün olduğunda geri bildirimleri şirket içinde toplayıp tek seferde iletmek daha sağlıklıdır. “Beğenmedik” yerine neyin neden değiştirilmesini istediğinizi yazmak da revizyon sayısını ciddi biçimde azaltır.

9. Testi yalnızca yazılım şirketinin işi sanmak

Teknik ekip sistemin çalışıp çalışmadığını test eder. İşletmenin ise sistemin kendi işi açısından doğru çalışıp çalışmadığını kontrol etmesi gerekir.

Bu ikisi aynı şey değildir.

Bir sipariş ekranındaki hesaplama teknik olarak hatasız çalışabilir fakat işletmenin gerçek fiyatlandırma kuralı yanlış anlaşılmış olabilir. Bir web formu kusursuz şekilde kayıt oluşturabilir ancak satış ekibinin ihtiyaç duyduğu telefon alanı eksik bırakılmış olabilir.

Yayına çıkmadan önce sistemi gerçekten kullanacak kişilerin denemesi bu yüzden değerlidir.

Gerçekçi senaryolar üzerinden ilerleyin. Yeni müşteri açın. Sipariş oluşturun. Yanlış veri girin. Yetkisi olmayan bir kullanıcının erişimini kontrol edin. E-posta bildirimlerini görün. Mobil cihazdan form doldurun. Varsa dış sistemlere aktarılan kayıtları karşılaştırın.

Hata aramanın en ucuz olduğu zaman, müşteri sistemde işlem yapmadan öncedir.

10. Yayına almayı projenin sonu kabul etmek

Web sitesi veya yazılım yayınlandığı gün donup kalan bir ürün değildir.

Sunucu ve yazılım bileşenleri güncellenir. Tarayıcılar değişir. Güvenlik açıkları ortaya çıkabilir. İşletmenin ihtiyaçları gelişir. Yeni kullanıcılar gelir. Veriler büyür. Kullanım sırasında proje geliştirilirken düşünülmemiş ihtiyaçlar fark edilir.

Bu nedenle daha proje başlarken yayın sonrasındaki sorumlulukların konuşulması gerekir.

Kim yedekleme yapacak? Teknik bir sorun çıktığında kiminle iletişime geçilecek? Güncellemeler nasıl uygulanacak? Yeni geliştirme talepleri nasıl fiyatlandırılacak? Kritik bir hata ile normal geliştirme talebi aynı süreçten mi geçecek?

Piasoft’ta yayın sonrası bakım ve teknik destek talepleri kayıt altına alınarak önceliklendiriliyor; güncelleme, güvenlik ve performans kontrolleri de bakım sürecinin parçası olarak ele alınıyor. Bakım ve Destek hizmetini inceleyin

Proje başlamadan önce masada bulunması gerekenler

İyi hazırlanmış bir başlangıç dosyasının yüz sayfalık teknik şartname olması gerekmez. Karar vermeyi kolaylaştırması yeterlidir.

Proje ekibiyle ilk kapsamlı görüşmeden önce mümkünse şunları hazırlayın:

  • Projenin yapılma nedeni ve beklenen iş sonucu

  • Hedef kullanıcılar

  • İstenen temel sayfa, ekran veya modüller

  • Mevcut sistemler ve gerekiyorsa entegrasyon bilgileri

  • Kullanıcı türleri ve yetkiler

  • Örnek iş akışları

  • Mevcut içerikler ve eksik içeriklerin listesi

  • Marka dosyaları ve görsel materyaller

  • Beğenilen veya özellikle kaçınılmak istenen örnekler

  • Şirket içindeki proje sorumlusu ve onay verecek kişiler

  • Öncelikli ihtiyaçlarla sonraya bırakılabilecek talepler

  • Varsa hedef yayın tarihi ve bu tarihin gerekçesi

Bunların bir kısmı henüz belli değilse sorun değildir. Asıl risk, belli olmayan konuları belliymiş gibi kabul edip geliştirmeye devam etmektir.

Piasoft projelerinde süreç ihtiyaç analiziyle başlayıp kapsam ve teknik planlamanın ardından tasarım, geliştirme, test ve yayın aşamalarına ilerliyor. Amaç müşteriden hazırlanmış kusursuz bir teknik doküman beklemek değil; işletmenin neye ihtiyaç duyduğunu birlikte netleştirip projeyi kontrol edilebilir bir yapıya dönüştürmek. Web sitesi veya işletmeye özel yazılım projesi planlıyorsanız Piasoft’un çalışma yaklaşımını ve hizmetlerini inceleyebilirsiniz.